Mwandi

Då var vi tilbake frå eit kjempefint opphald i Mwandi, trist å reise derfrå. Ei veke var for lite.

Vi vart henta av skulebussen her som tok oss til Mwandi, vegen dit var veldig humpete så vart slalomkjøring mellom, men vi kom trygt fram. Det var litt trøbbel med bolig, så det var usikkert om vi fekk reise til Mwandi, men det ordna seg og vi kom dit og dei viste visst ikkje at vi var tolv. Då da var det litt telefonar, men det ordna deg. Vi vart del opp i to og halvparten (der i blant meg) hoppa av i huset som vart ringt til då vi kom. Det var eit kjepefint hus, og vi var veldig fornøgde meg boligen. Dama som eigde det var kjempe hyggelig og ordna for oss. Vi sov der i tre netter. Mwandi ligg ved elva, og huset hadde ein vinterhage med netting, så vi kunne sitte ute der på kveldane og spele kort og sleppe mygg. Kjempe kjekt. Vi var ein gjeng som laga Nshima middag ein dag, handla inn til middagen på markedet, og spurte etter grønnsaker på Lozi/Losi. Vi lærte kva vi skulle sei av ein som jobba på MCH klinikken som eg var på første dagen. Var stille på klinikken etter lunch, så då vart det språkkurs. Vi hadde også fellesmiddag her ein dag, med tomatsuppe. Koselig.

Så torsdagen skulle vi då flytte til det eit anna hus. Som viste seg å vere eit palass! Her skulle vi bu med noken andre folk, var litt skeptiske til det først, men det var nokre kjempe hyggelege amerikanarar. Så vi savar dei allerede. Kjempe koselig å bu med dei. Var først to, så kom to til og så to til. Dei to siste vart vi ikkje så godt kjendt med, men dei fire første vart vi det. Vi måtte ned i det huset som dei andre i gruppa budde i for å lage mat, ettersom vi ikkje hadde samme leiga som dei som budde i storehuset så var ikkje kjøkken inkludet. Vi fekk låne mikro, vannkokar og fekk koke egg der da, så det gjekk fint. I går kveld var det fleire av oss som eigentleg berre hadde ete brød eller kjeks til middag, og når dei var ferdig å ete så kom to av dei og spurte om vi ville ha restane. Det var kjempegodt! og så snilt! Så då vart vi veldig glade. Dei passa godt på oss, hehe. I dag ville til og med eine dama ta frukostfata våre, sidan vi skulle reise og dei kom til å savne oss.

Praksis i Mwandi skulle egentlig vare i to veke, men av ein eller anna grunn så hadde det blitt kutta til ei veke og ein dag. Så vi fekk fem praksisdagar. Dei fleste i gruppa var med på outreach, der ein reiser ut i landsbyen og tek med seg klinikkane dit til dei som ikkje kan reise inn til sjukehuset. Dessverre fekk ikkje eg og ei til reise på dette. Vi skulle laurdagen, vi tre som skulle fare satt klare og venta og venta. Så spurte vi ein lege som var der om han visste noko, og så tok han eit par telefonar så kom outreach mannan og sa at det ikkje vart for dei hadde ikkje bil, men vi kunne komme igjen i dagen etter. Så søndag satt vi klare igjen, så kom bilen forbi, dei såg oss, pakerte ved eit hus litt bortanfor, så berre for dei. Så då reiste dei utan oss. Veldig kjipt. men men. Hadde ei veldig fin helg likevel da.

Så no kjem eit bilderas frå Mwandi:

Inne på en liten gård. Vi fekk omvisning av ei som jobbar på OVC, første dagen vi kom. Veldig kjekt. Foto, Tina.
Inne på en liten gård. Vi fekk omvisning av ei som jobbar på OVC, første dagen vi kom. Veldig kjekt.
Foto: Tina.
Høner.
Høner. Foto: Tina
Grisar.
Grisar. Foto: Tina
Eit hus i landsbyen.
Eit hus i landsbyen. Foto: Tina
Nokon har stråtak.
Nokon har stråtak. Foto: Tina
Nokon med
Nokon med «vanlig» tak. Foto: Tina
Veldig koselige tomter i Mwandi. Utrulig kjekt å gå gjennom. Møtte mange folk på vegen som vi hilste på, og mange unger.
Veldig koselige tomter i Mwandi. Utrulig kjekt å gå gjennom. Møtte mange folk på vegen som vi hilste på, og mange unger.                       Foto: Tina
Eit slags verksted/sagbruk.
Eit slags verksted/sagbruk.
MCH klinikken, her var det kontrollar for mor, barn under fem og family planning. Var her eg var første dagen. Tok målingar, og fekk vere med på kontroll på gravide. Kjenne kor babyen låg i magen, høre på hjertelyd og sjekke om hovudet hadde festa seg. Var vertfall tre stykk som fekk beskjeden
MCH klinikken, her var det kontrollar for mor, barn under fem og family planning. Var her eg var første dagen. Tok målingar, og fekk vere med på kontroll på gravide. Kjenne kor babyen låg i magen, høre på hjertelyd og sjekke om hovudet hadde festa seg. Var vertfall tre stykk som fekk beskjeden «baby can come any time». Det var jo litt kjekt da.
HIV klinikken. Her kallar dei det HIV, på sjukehuset i Livingstone var det meri tabu, og dei hadde ein
HIV klinikken. Her kallar dei det HIV, på sjukehuset i Livingstone var det meir tabu, og dei hadde ein «kodeord» for det. Var her andre dagen. Det var målingar (blodtrykk og vekt), samtale med sjukepleiar om plager dei hadde, og respet på nye medikament, så kom dei til meg som satt med booking boka og gav dei ny time.
Det nye sjukehuset dei driv og bygg. Trur det blir veldig bra.
Det nye sjukehuset dei driv å bygg. Trur det blir veldig bra.
Kapellet til sjukehuset, låg i andre enden av bygge til HIV klinikken. Var her to morgonar. Første gangen så var det ein sjukepleiar som haldt ein slags tale til oss (vi var tre som var der den dagen) og takk for at vi kom og håpa vi kom tilbake ein anna gong, så måtte vi reise oss og så klappa dei og sa noko på Lozi. Koselig. Begge gongane var det sang og preken. Dei er flinke å synge, til og med tostemt. Artig å ha vore med på. Ein dag seinare, eg var ikkje der då, så hadde dei og fått ein slags takketale. Koselig.
Kapellet til sjukehuset, låg i andre enden av bygge til HIV klinikken. Var her to morgonar. Første gangen så var det ein sjukepleiar som haldt ein slags tale til oss (vi var tre som var der den dagen) og takk for at vi kom og håpa vi kom tilbake ein anna gong, så måtte vi reise oss og så klappa dei og sa noko på Lozi/Losi. Koselig. Begge gongane var det sang og preken. Dei er flinke å synge, til og med tostemt. Artig å ha vore med på. Ein dag seinare, eg var ikkje der då, så hadde dei og fått ein slags takketale. Koselig.
OPD, out patient departmend. Her kjem alle utenfrå, for eventuell innleggelse eller berre legesjekk (sjukepleiarsjekk når legen ikkje er der). Her kom dei tidleg og venta i kø, så når det opna så kom dei md bøkene sine som vi stempla, tok vekt og temperatur av alle (ikkje blodtrykk for bateriet til apparatet var gått). Så satt dei seg i kø til lege, prøvetaking og uthenting av medisinar. Var her tredje og femte dagen. Kjekkast andre gongen, for då gjor eg litt meir. Tok måligar då dei kom, fekk ta ein malariatest (som var negativ, så det var kjekt for den pasienten, var mange positive. Etterkvart fekk vi beskjed om å ta malariprøve på alle som kom inn med over 38 i feber. Var ein del med feber). Var innom laboratoriet og fekk sett på litt prøvetakingar, CD4 (som dek tok på dei som har HIV), syfilis, malaria, graviditetstest.
OPD, out patient departmend. Her kjem alle utenfrå, for eventuell innleggelse eller berre legesjekk (sjukepleiarsjekk når legen ikkje er der). Her kom dei tidleg og venta i kø, så når det opna så kom dei med bøkene sine som vi stempla, tok vekt og temperatur av alle (ikkje blodtrykk for batteriet til apparatet var gått). Så satt dei seg i kø til lege, prøvetaking og uthenting av medisinar. Var her tredje og femte dagen. Kjekkast andre gongen, for då gjor eg litt meir. Tok måligar då dei kom, fekk ta ein malariatest (som var negativ, så det var kjekt for den pasienten, var mange positive. Etterkvart fekk vi beskjed om å ta malariprøve på alle som kom inn med over 38 i feber. Var ein del med feber). Var innom laboratoriet og fekk sett på litt prøvetakingar, CD4 (som dek tok på dei som har HIV), syfilis, malaria, graviditetstest.
Inne på OPD. Her vart det fort fult.
Inne på OPD. Her vart det fort fult.
Då vi gjekk til markedet ein dag så kom det ein flokk med ungar og tok oss i hande og kjekk sammen med oss bort til markedet. Ungane er veldig ivrige her, og veldig glad i å bli tatt bilde av! Så det er kjekt for oss.
Då vi gjekk til markedet ein dag så kom det ein flokk med ungar og tok oss i hande og kjekk sammen med oss bort til markedet. Ungane er veldig ivrige her, og veldig glad i å bli tatt bilde av! Så det er kjekt for oss.
Mykje kyr området.
Mykje kyr i området (desse stod rett ved der det var slakting).
Inne på markedet, butikkar i boder og butikkar i hus.
Inne på markedet, butikkar i boder og butikkar i hus.
Synst det er så dekorativt med desse nøttene dei sell. Koppane som visar dei ulike str. du kan kjøpe.
Synst det er så dekorativt med desse nøttene dei selle. Koppane som visar dei ulike str. du kan kjøpe.
Det ar tomatsesong, så det var litt dumt for meg som ville ha frukt. Fann ei banandame ein dag.
Det var tomatsesong, så det var litt dumt for meg som ville ha frukt. Fann banandama ein dag, så lite frukt på meg.
Hovudvegen i Mwandi.
Hovudvegen i Mwandi.
Kjempefin og stor grashoppe. Trudde det var ein sommarfugl når den flaug, men når den landa så hadde den visst lange bein.
Kjempefin og stor grashoppe. Trudde det var ein sommarfugl når den flaug, men når den landa så hadde den visst lange bein.
Mykje esel også. Fleire hadde sår på sidene etter trekking av kjerre. Såg ikkje godt ut...
Mykje esel også. Fleire hadde sår på sidene etter trekking av kjerre. Såg ikkje godt ut…
Slaktar rett ved der vi budde.
Slaktar rett ved der vi budde.
Området. Her var hønes, kyr, grisar og ein fiskedam.
Området. Her var hønes, kyr, grisar og ein fiskedam.
Her kan du kjøpe egg, 1 kwacha per egg (1 krone).
Her kan du kjøpe egg, 1 kwacha per egg (1 krone).
Delar opp kjøttet.
Delar opp kjøttet.
Veg og målar.
Veg og plasserar.
Alle hønene stirra på meg. Det var ikkje kyllingkjøtt å få kjøpt, for det var dårleg butikk. Det var egg det gjekk i.
Alle hønene stirra på meg. Det var ikkje kyllingkjøtt å få kjøpt, for det vart dårleg butikk. Det var egg det gjekk i.
Her var kyrne, lenger nede låg grisane og fiskedammen. Eg var ikkje der nede.
Her var kya, lenger nede låg grisane og fiskedammen. Eg var ikkje der nede.
Slakting på gang. Denne slaktaren var visst litt konkurranse for den som låg rett ved der vi budde. Det stinka å gå forbi her! Når vi gjekk forbi her med noken Mwandi unga som kom bort til oss, så gjekk alle å kneip for nasa.
Slakting på gang. Denne slaktaren var visst litt konkurranse for den som låg rett ved der vi budde. Det stinka å gå forbi her! Når vi gjekk forbi her med noken unga som kom bort til oss, så gjekk alle å kneip for nasa.
Var på føden fjerde dagen. Ingen fødslar dessverre.
Var på føden fjerde dagen. Ingen fødslar dessverre. Foto: Tina
Vi fekk gitt vekk litt babyklede då. Det var kjekt.
Vi fekk gitt vekk litt babyklede då. Det var kjekt. Foto: Tina
Vi fekk halde noken småttisar òg.
Vi fekk halde noken småttisar òg. Foto: Tina
Inngangen til føden var bakvegen, ettersom framsida var sperra på grunn av bygging av det nye sjukehuset.
Inngangen til føden var bakvegen, ettersom framsida var sperra på grunn av bygging av det nye sjukehuset. Foto: Tina
Inne på fødestua. Litt finare her enn i Livingstone synst eg.
Inne på fødestua. Finare her enn i Livingstone synst eg. Foto: Tina
Midt i sjukehusområdet.
Midt i sjukehusområdet. Foto: Tina
Så var vi på OVC, orphan vulnerable children. Det var eit slags SFO der ungane kom, her fekk dei og mat. Vi var der ved måltidet, feeding programe. Veldig bra tiltak.
Mandag etter lunch var vi på OVC, orphan vulnerable children. Det var eit slags SFO der ungane kom, her fekk dei og mat. Vi var der ved måltidet, feeding programe. Veldig bra tiltak.
Så var det ut å leike. Alle elska dei å bli tatt bilde av. Trur dei har blitt fotografert utallige gongar.
Så var det ut å leike. Alle elska dei å bli tatt bilde av. Trur dei har blitt fotografert utallige gongar.
Etterpå var det inn å teikne.
Etterpå var det inn å teikne.
Så gjekk vi til gamleheimen i Mwandi. Fire andre hadde fått omvisning der med ein vi budde med i storehuset. Hørtes så fint ut, så måtte dit sjølv. Fekk danse med cha cha dama. Ei gammal dame som likte å danse. Veldig kjekt å vere der.
Så gjekk vi til gamleheimen i Mwandi. Fire andre hadde fått omvisning der med ein vi budde med i storehuset. Hørtes så fint ut, så måtte dit sjølv. Fekk danse med chaka chaka dama. Ei gammal dame som likte å danse. Veldig kjekt å vere der.
Kjøkkenet. Var ei som var caregiver, ho laga mat til dei.
Kjøkkenet. Var ei som var caregiver, ho laga mat til dei.
Utsida.
Utsida.
Var og innom hos nokre damer som sydde vesker og laga smykker. Var fleire som kjøpte seg vekser her.
Var og innom hos nokre damer som sydde vesker og laga smykker. Var fleire som kjøpte seg vekser her.
Og som alltid, nyydelige solnedgangar. Mwandi var intent unntak.
Og som alltid, nyydelige solnedgangar. Mwandi var intent unntak.

Så det var det. Har mange fine bilder av ungane og dei eldre, men vil ikkje legge ut ansikt. Så det får dokke sjå når eg kjem heim. Litt må eg spare på til då. I morgon er det avslutning med læraren på skulen. Praksis er ferdig, bachelor er ferdig så no har vi ferie! Hurra!

Har nettopp komt tilbake frå middag ute, og der fekk eg sett Zebra! Det var kjempe kjekt, det har eg ikkje fått sett enda. I tillegg synst eg sjølv eg fekk ein bra prutepris på nokre skåler/salatbollar, har eg plass i kofferten spør du? eeeeh… nei.

Utrulig fine dyr altså.
Utrulig fine dyr altså.
Det var fire stykk som var der.
Det var fire stykk som var der.
Fornøgd!
Fornøgd!

– Marhe

Advertisements

Oppdatering frå praksis

Sidan sist har eg vore på kirurgisk, pediatrisk og medisinsk kvinnelig avdeling. Etter veka på føden var hovudet mitt veldig overfylt og sjølv om eg møtte mange triste skjebnar på kirurgisk avdeling veka etter så var det eigentleg ingenting som gjekk veldig inn på meg. Det var rett og slett fult, og det er begrensa kor mykje ein kan ta inn over seg.

Sjølv om eg ikkje klara å ta alt inn over meg så var det likevel ting eg hugsar. Spesielt mangel på at pasientane får smertestilland før smertefulle sårstell blant anna. Ei jente hadde fått eit slangebitt i foten, og familien hadde knytt eit band nede på foten for å unngå at gifta skulle spreie seg. Etter først ei veke kom dei til sjukehuset, og jenta måtte amputere foten. Ikkje på grunn av slangebittet, men fordi bandet var så hardt knytt at foten ikkje fekk oksygenforsyning lenger og vevet døde. Jenta fekk ikkje smertestillande når legen tok av bandasjen og skulle reinse. Eg skulle helle over vatnet på såret, og det var ikkje noke kjekt. Stakkar jenta grein og hylte. Virkelig ikkje noke kjekt å vere med på… Slik var det med dei fleste såra, ingen smertestillande og store smerter for pasientane. På avdeling er der og ein pasienten som ha vore der medan vi alle har vore på sjukehuset, han hadde blitt dytta framfor eit tog og amputert begge beina frå hofta og ned. Her var det heler ikkje smertestillande før sårstell. Det som gjor mest inntrykk på med på denne avdelinga var då eg og Olianne stod attmed ein pasient, så skulle vi gå og vart vinka inn av pårørande til ein eldre mann som var innlagt. Då var han dø. Så han døde kanskje medan vi stod ved nabopasienten. Det var veldig rart og litt ekkelt. Har ikkje opplevd dødsfall på jobb så nært før. Har liksom alltid vore at eg har kome dagen etter og fått vite at pasienten er død, men eg har aldri vore der når det har skjedd. Det var så rart sånn dei gjor det med pasienten etterpå. Dei bandt tau rundt henda og føtene, bretta rundt teppet og bandt nye tau. Under halsen, skuldre, mage, hofte, kne og føter. Så hang dei på tre lappar der det var skrive opp diverse opplysningar. Eg var glad for at dei faktisk skjerma pasienten ved å ta ned forheng, men elles synst eg dette var ein rar måte å gjere ting på.

Veka etter var eg på pediatrisk avdeling, og her var det lite vi fekk gjere. Tok storsett berre målingar heile veka og stod rett opp og ned og såg på. Mange sjuke barn, og fleire dødsfall i løpet av veka. Fekk på ein måte ikkje noko forhold til pasientane her heller, slik var det på kirurgisk og. Foreldra var veldig hyggelige da, og det var ei ok veke. Hugsar eigentleg ikkje så mykje frå denne veka. Hugsar at der var ei lite jente (trur det var ei jente vertfall, var ikkje så lett å sjå), som var så underernært at ho ikkje såg ut som eit barn eller menneske lenger. Det var skjelett med hud. Ho var så redd når ho såg oss og, så ho skreik og det var nesten skummelt å sjå på når ho var så tynn. Vi lurte på kor gammal ho var, og skulle sjekke det dagen etter, men då hadde ho dødd i løpet av natta. Det er så rart når dei er i live dagen før og er vakne, og skrik og alt, så dagen etter så er dei ikkje meir. Ein anna ting som var ubehagelig denne veka av ein gut, som heller ikkje klarte seg, han fekk oksygen som gjekk på straum, men så gjekk straumen i avdelinga… Det var veldig ekkelt. Oksygenkolbanen var tomme slik eg forstod det, så da hadde han ikkje oksygen før straumen kom tilbake ei stund seinare.

Denne siste veka har eg vore på medisinsk, kvinneleg avdeling, og det har vore ei veldig fin avslutning på praksis på sjukehuset. Det har vore sjukepleiestudentar på avdeling denne veka, som går på Livingstone school of nursing. Så det er dei som styrar og gjer alt i avdelinga. Så systemet var då annleis enn dei andre avdelingene vi har vore på. Der vi har følgt etter sjukepleiarar og legar alle vekene og sett og hørt på kva dei gjer. Denne vake var det då slik av alle var satt opp på ein eller to pasientar saman med ein anna student. Så då hadde ein alt ansvar for den pasienten. Så denne veka har eg fått gjor noko for nokon, og det har vore veldig godt. Sett at dei har satt pris på hjelpa, og faktisk fått vore litt sjukepleiar. I går som då var siste dag stod det bra til med alle dei damene eg hadde vore med denne veka. To av dei vart utskrive, og ho siste såg så mykje betre ut etter eg fekk hjelpt ho å få vaska seg. Ho hadde vore sjuk i ein månads tid før ho kom til sjukehuset. Når ho låg i senga var det masse fluger rundt, og ho var klam i kleda og skitten. Ein såg sånn forskjell etter vi hjalp på opp og ut på badet der vi hjalp ho å få vakse seg, ho fekk pussa tenner og fått på seg ein rein genser. Ho takka for hjelpa og smilte. Hjalp ho så ho satt godt i senga, ho fekk i seg mat og fekk kvilt seg utan så mykje fluger overalt. Det var så godt å sjå kor lite som faktisk skal til for at pasienten har det betre. Så ein veldig fin avslutting på sjukehuspraksisen. Eigentleg berre denne siste veka eg har fått gjort noko ordentlig, følt meg nyttig. Sjukepleiestudentane her er og veldig flinke, og alle lærar dei det grunnleggande. På dei andre avdelingane har eg ikkje sett stell og ivaretaking av pasientane på same måten som på medisinsk, men eg trur det må vere fordi der er så mange pasientar i forhold til pleiarar at dei ikkje har tid til å gjere alt som trengs. For studentane gjer det, så det er sikkert slik som det er i Norge, at der er så mange andre ting sjukepleiar og må gjere at ein ikkje alltid har tid til alt. Ikkje i same grad som her nede, men får litt meir forståing for det når ein ser at studentane gjer det og har tid. Viss det vart forståelig formulert.

No er det vertfall siste innspurt før innlevering av bachelor i dag, så er det over og ein sleppe å tenke meir på den. Så blir det ny utflukt i helga, gler meg veldig til den! Før to nye veker i praksis etterpå, men veit ikkje kva vi skal gjere eller kor vi skal vere, for dette er Afrika, og da er ikkje alt klart sjølv om ein trudde det.

– Marthe

Victoria Falls

Sidan sist har eg blitt 22 år. Feira med å ete middag ute med jentene. Var veldig koselig!

I helga var eg endelig å såg Victoria Falls på dagtid, tidlegare har eg berre vore der om kvelden å sett lunar rainbow. Var ikkje så masse eg såg av sjølve fossen, men eg kjente den vertfall veldig godt! Veldig kjekt å ha vore der endelig. Vi som reiste utover ilag tok og turen over til Zimbabwe for å ete lunch, så har eg vore der og (så det betyr at eg har vore innom fem land på denne turen når eg reiser heim, hurra! Var det eg håpa på.). Vi burde ha reist og sett fossen frå Zimbabwe sida når vi først var der, men det fant vi ut litt for seint. Så då må eg reise dit igjen ein anna gong, på ein annan tur.

Litt bilder frå fossen:

Veldig fint.
Veldig fin foss.
...
Gjengen som reiste til fossen denne dagen. I dei fine kappen vi leigde for å sleppe å bli så blaute, ettersom vi ikkje skulle heim med ein gong etterpå så var det greit å ha kappe på. Vart no litt blaut likevel, men ikkje så ille vertfall.
Gjengen som reiste til fossen denne dagen. I dei fine kappen vi leigde for å sleppe å bli så blaute, ettersom vi ikkje skulle heim med ein gong etterpå så var det greit å ha kappe på. Vart no litt blaut likevel, men ikkje så ille vertfall.
...
...
...
Sånn kjennast det ut å gå forbi fossen. Vått!
Sånn kjennast det ut å gå forbi fossen. Vått!
Det letta litt så fekk sett litt meir av fossen gjennom dråpane.
Det letta litt så fekk sett litt meir av fossen gjennom dråpane.
Nydelig regnboge.
Nydelig regnboge.
Frå denne brua var det ei av jentene som hoppa. Tøft gjort! Eg hadde aldri turt. Var ei av dei andre jentene som gjorde det helga før og. Det er her grensa mellom Zambia og Zimbabwe er. Brua deler det liksom i to sånn eg forsto det, men eit stykke frå brua og mot Zimbabwe er det ingenmannsland. Så då har eg vore ingen plass og.
Frå denne brua var det ei av jentene som hoppa. Tøft gjort! Eg hadde aldri turt. Var ei som gjorde det helga før og.
Det er her grensa mellom Zambia og Zimbabwe er. Brua deler det liksom i to sånn eg forsto det, men eit stykke frå brua og mot Zimbabwe er det ingenmannsland. Så då har eg vore ingen plass og.
Her ser ein to av
Her ser ein litt av tausystemet for to av «banene» ein kunne gjere. Slide og swing.
111m ned er det dei hoppar.
111m ned er det dei hoppar.
Bungee!
Bungee!
Utsikta av fossen frå brua.
Utsikta av fossen frå brua.
Der var mange bavianar ved fossen og på vegen til og frå brua. Dei var litt for store og litt for skumle, vertfall når dei gjekk mot deg. Vi var nok litt pysete... Dei små var veldig søte da!
Der var mange bavianar ved fossen og på vegen til og frå brua. Dei var litt for store og litt for skumle, vertfall når dei gjekk mot deg. Vi var nok litt pysete (noken av oss vertfall…). Dei små var veldig søte da!
Til Zimbabwe for å ete lunch.
Til Zimbabwe for å ete lunch.
...
Tilbake.

Tenkjer å lage eit nytt innlegg om praksis frå sjukehuset i morgon.

-Marthe

Mukuni Big Five Safaris

I dag stod eg, Marianne og Olianne tidlig opp for å bli henta, og skulle vere med på Mukuni Big Five Safaris. Vi skulle vere med på Elephant Back Safaris, Lion walk and interaction, og cheetah walk and interaction. Først var vi å såg på gepardane som fekk springe, veldig kjappe! Så var det ei lang runde på ryggen til ein elefant og så tur med gepard og så tur med løvene. En fantastisk dag! Trengte denne oppturen no. Der var fire gepardar der, vi gjekk med tre av dei. Løvene var 15mnd, tre stykk, og der var seks elefantar, frå 14 til 28 år. Elefanten eg satt på var 16 år, ein hann, og heite Mouse.

Så da blir det berre eit bilderas i dag, så får bilda tale for seg.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

DSCN1906_red_size

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Baobab tre, over 2000 år gammalt.
Baobab tre, over 2000 år gammalt.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

DSCN1947_red_size

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

DSCN1638_red_size

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Virkelig en veldig kjekk og fantastisk start på dagen. I kveld skal vi på ein slags afrikansk aften, musikk, mat, dans og ansiktsmaling. Blir artig!

– Marthe

«Livet er ikke for amatørar» & «Som dagen er skal styrken vere»

På med uniformen og klar for første dag i praksis på mandagen.
På med uniformen og klar for første dag i praksis på mandagen.
Heile gjengen samla første dag. Bortsett fra ho som tok bildet.
Heile gjengen samla første dag. Bortsett fra ho som tok bildet. Vi går i «vanlige» sko, alle andre her nede går i små svarte ballerinasko.

Første veke i praksis er over, og det har vore utmattande, mest mentalt sett. Veka byrja på medisinsk, mannlig avdeling. Så vart det endringar i Time Table, så eigentleg skulle eg har vore på føden heile denne veka. Så vi fekk berre to dagar der, men valde å gå i dag også og (sjølv om vi eigentleg har fri på fredagar) slik av vi fekk tre dagar der vertfall.

Heilt ærlig så hugsar eg minimalt frå dei to dagane på medisin, for dei tre dagane på føden har gjort sånn inntrykk, på god og vondt. Så eg kan ikkje tenkje meg at dei andre avdelingane eg skal på kan gjere like stort inntrykk.

Eg har opplevd å få ta imot ein liten baby. Helt utrulig givande og eg var smilande og glad heile dagen. Tenk det da, å få moglegheita til å vere jordmor for en dag. Trengte litt hjelp for å få ut skuldrane til babyen, for eg ville ikkje akkurat dra babyen i hovudet, men så tok eg over igjen og var den første til å ønske jenta velkomme til verda. Helt utrulig opplevelse. Helt sjukt faktisk!

Så har eg dessverre opplevd at to babyar vi (vi tre som er på gruppe ilag i praksis) har blitt kjent med ikkje har overlevd. Den første babyen pusta dårleg, mykje skittent forstervatn i lungen som helsepersonell ikkje hadde fjerna ordentlig etter han kom etter keisersnitt. Så han låg lenge med det. Vi talte alt frå 15 sekund til 3 minutt mellom kvar gong han pusta, og når han først pusta var det berre eit gisp. Utrulig vondt. Følar mange ikkje bryr seg om pasientane. Både mor og barn. Heldigvis er der noko som er veldig flinke og faktisk gjer noko, baggar, gir kompresjonar, heng opp væske og prøver å gjere noko. Dessverre overlevde ikkje babyen natta… stakkars mora, vi var inne hos ho i dag. Ansiktet hennar glømmar eg aldri. Sit der i eit rom med mange mødre som har sine babyar rundt seg, og så har ho ingen. Var på alder med meg. Ho kunne nesten ikkje skrive. Hadde barnet overlevd er sjansen stor for at babyen hadde hatt hjerneskadar.

Vi vart og kjent med ei anna mor som skulle til keisersnitt, då der var komplikasjonar i graviditeten som gjort at ungen måtte tas ut. Denne babyen fekk aldri puste. Det var så vondt. Dei hadde prøvd å få liv i babyen, det gått over ti minutt og så tok han av seg handskane, og gjekk. Ein som var der (veit ikkje kva yrke alle her) sjukepleiar eller jordfar, skrudde av oksygentilførselen, skrudde av lyset på «senga» som babyen låg i, og skrudde av resten av «senga». Så låg babyen der i mørket og stillhet. Liten og bleik. Han pakka teppet rundt ungen, men en liten bleik fot hang fortsatt ut. Klarar ikkje få det bilete ut av hovudet. Så liten. Så fekk mora sjå barnet sitt og fekk beskjeden medan ho framleis ligg å blir sydd igjen. I tillegg etter dette så seier operasjonssjukpleiaren «I wish every day could be like this», ikkje veit eg kva ho sikta til (sikkert sjølve operasjonen, eller kirurgen eller eg veit ikkje kva), men eg skulle ikkje ønskje at alle dagar var som denne… Seinare ligg mora og skjelv av at ho frys aleine i gangen mellom operasjonssalen og sjukehusgange. Fattar det ikkje. Eg bad om å få eit teppe til ho, men fekk beskjed om å gå til avdelinga å hente sjukepleiar som kunne kome og ta ho med tilbake til avdelinga. Fekk gitt beskjed og dei to eg er på avdeling med gav eg beskjed om at måtte passe på at han kom etter, så gjekk eg tilbake til mora å prøvde å varme ho medan vi venta. Likte ikkje at ho låg der helt aleine og fraus.

I mitt rett element på veg inn til operasjonssalen. Iført jordmor
I mitt rette element på veg inn til operasjonssalen. Iført jordmor»omslagskjole» og flotte gummistøvla. Veldig kledelig. I går når vi var der tok eg «kjolen» på feil veg, så fekk beskjed om å gå å ta den på andre vegen. Ikkje lett å vite altså! I dag vart det rett på første forsøk.

Pasientmedfølelse er det mange som manglar synst eg. Blir så irritert av og til! Går det virkelig ann. Står og ler og skøyar og pratar over hovdet på pasientar som nettopp har mista barnet sitt, let dei ligge aleine, gir ikkje informasjon, kjeftar på kvinner som ligg med rier og gir beskjed om at viss dei ikkje samarbeidar (som var å flytte på føtene under ein undersøkelse fordi ho har smerter) får dei greie seg sjølv! … der er heldigvis mange flinke og flotte der og, men det er alltid det negavite som gir størst inntrykk, for det er så annleis enn vi er vand med. Dei kan umulig har etikkundervisnig her. I såfall veit dei ikkje kva det dreiar seg om.

Uff og uff..

Frå gledens dag på onsdag, så går det berre nedover.. men det er vel realiteten her. Dessverre.

Er glad for at eg har mange i huset, for då er der alltid nokon å snakke med. Letter litt på det, så får det berre bli eit par tårar. Så er eg så glad for at vi er tre ilag på avdelingane, da er der alltid noko som har opplev det same som du.

I helga skal vi vertfall finne på kjekke ting, for det er så få helger igjen i Livingstone! Så følg med, så blir det et litt kjekkare innlegg om litt. Opp tidlig, tidlig i morga for å vere klar til avreise 06.15. Satsar på å få sove lenger enn 0600 på søndag, for det har vore tidleg morgon kvar dag no. Men det går fint. Praksis er spennande og kjekt. Skal resten av vekene gå like fort, så vips er eg i Norge igjen. Ikkje klar for det enda.

Er kaldt her for tida.. frys faktisk! Sånn skal det ikkje vere i Afrika… savnar sola! Blir ikkje mykje brun av det her! Jaja. Eg har det veldig bra, så skal ikkje klage på litt regn, vind og overskya vær (men det bør bli betre snart synst eg).

– Marthe

Soloppgang til solnedgang

Soloppgang frå feil side av bussen, på veg til Choma for å ordne studentpass. I 06.00-07.00 tida.
Soloppgang frå feil side av bussen, på veg til Choma for å ordne studentpass. I 06.00-07.00 tida.
Himmelen i Choma, en fargerik fugl på ledninga.
Himmelen i Choma, en fargerik fugl på ledninga.
Stormen i det fjernet som kom til oss og etterkvart, midt ut på Zambezi River på Sunset Cruise.
Stormen i det fjernet som kom til oss og etterkvart, midt ut på Zambezi River på Sunset Cruise.
Dagens regnboge like ved huset vårt.
Dagens regnboge like ved huset vårt.
Himmelen på Zambezi River på Sunset Cruise.
Himmelen på Zambezi River på Sunset Cruise.
Solnedgang på Waterfront reataurant. Låg ved Sambezi Rover. Her vi åt middag med Sogndal lærarane og Sogndal studentane.
Solnedgang på Waterfront reataurant. Låg ved Sambezi Rover. Her vi åt middag med Sogndal lærarane og Sogndal studentane.
Medan sola går ned.
Medan sola går ned.
Intro til Løvenes-konge-musikk-bilde.
Intro-til-Løvenes-konge-musikk-bilde.
Solnedgang utanfor huset vårt en dag tidlegare.
Solnedgang utanfor huset vårt en dag tidlegare.
Sola gått ned over Zambezi River.
Sola gått ned over Zambezi River.

Så blir det plutselig mørkt.

– Marthe

blue BOOM detergent paste

Jepp, vaskedag. Her er det ikkje vaskemaskin og tørketrommel, nei her er det baljar og tørkesnor. Faktisk ikkje så gale, og det tørkar fort!! Om eg blir lei iløpet av den tida eg skal vere her, stor sjanse for det, og eg er glad det berre er midlertidig, men er heilt greit! Fin måte å få litt brunfarge og.

Vaskemiddelet. Veldig upraktisk, for det løysar eg ikkje opp. Kjøpe pulver neste gang.
Vaskemiddelet. Veldig upraktisk, for det løysar seg ikkje heilt opp. Kjøpe pulver neste gang.
Vaskestasjonen. I den blå næraste har eg vaskemiddel oppi og vaskar. I Den grøn skyllar eg det eg har vaska før eg heng det opp.
Vaskestasjonen. I den blå næraste har eg vaskemiddel oppi og vaskar. I Den grøn skyllar eg det eg har vaska før eg heng det opp. Den blå bak brukar eg ikkje, heller ikkje alt anna som ligg rundt. Når du tømmar ut vatnet så renn det ut bak den gule flaska, og vatnar sitrontrea! To sitrontre i bakhagen.
Klesvasken frå ein dag før. I dag stod eigaran sin bil foran så det vart ikkje noko bilete.
Klesvasken frå ein dag før. I dag stod eigaran sin bil foran så det vart ikkje noko bilete.
Her er dagens klesvask.
Her er dagens klesvask. Kjøpt meg deilig varm teppe (ja det er kaldt med ac om natta), men det loa sånn, så tester ut om det blir betre viss eg vaskar det. Det trur eg ikkje, for når eg vrei det opp vart eg ganske loete på hendene. Er vertfall veldig fint! Det treng nok ei stund å tørke trur eg. Må nok henge ute til kvelden. Må huske å ta det inn før vi reiser på middag i dag. To lærara frå Sogndal er her nede for å besøke sine studentar, så då besøkar dei oss og sidan det ikkje kjem noko frå Førde denne gongen, dei har invitert alle studentane på middag i kveld. Er ingen krise viss eg ikkje tar det inn heller V og S (dei som byttar på å «bu med oss») hentar inn det som er tørt og, så ingen fare. Likevel grett å ta det sjølv synst eg.
Der vekst tre mais i hagen bak snorene. Du ser der er dei med hår, to brunetter og ei med raudt hår. I går var vi invitert til ei som av i Norge på utveksling, ho serverte blant anne mais til oss frå sin eigen hage. Veldig kult.
Der vekst tre mais i hagen bak snorene. Du ser det er dei med hår, to brunetter og ei med raudt hår. I går var vi invitert til ei som var i Norge på utveksling, ho serverte blant anne mais til oss frå sin eigen hage. Veldig kult. Eigarane ved sidan av oss har også masse mais i sin hage.
En fin en som satt på døra bakhuset i går.
En fin en som satt på døra til bakhuset i går. Der fire av jenten søv. I morgon er det rombytte, så kan vere det er her oppe eg skal sove framover.
Fin blomst i ei busk på veg til bakgahen.
Fin blomst i ei busk på veg til bakhagen.
Denne er framfor huset. Skulle vore klar, men var eigentlig fin slik og.
Denne er framfor huset. Skulle vore klar, men var eigentlig fin slik og.

Manglar bilete av når eg vaskar, men det var ingen som kom forbi i dag, så det får bli ein annan gong. Eller det vil sei V kom forbi, men eg ville ikkje spørre han. Han synst sikkert eg er rar nok som det er frå før. Bilete av når ein vaskar kle er vel i snålaste laget, så det får eg spørre ein av jentene om.

Ellers i bakhagen er der duer, det er det rundt heile huset. Dei sitt utfor vindua våra og syng døgnet rundt. Eg syns det er kos, det er det ikkje alle som er einige i. På framsida av huset er det to som driv å laga reir oppå varmtvannstanken. Spørst om det blir miniduer her før vi reiser. Vertfall egg.

Skal fortelje om dei ulike salamander/gekko familiane vi har har ein dag og. Har ikkje sett kjernefamilien på nokre dagar, så lurar litt på kor dei er… håpar alt står bra til med dei.

No er det snart frukost tid, før det er bachelorjobbing (som betyr mykje internettpauser, så lenge internettet er her. Det er ikkje sikkert, det kjem av og på og går sakte, men er fornøgd så lenge eg har internett. Stortsett fungerar det bra. Skal snart til Mwandi, og då blir det to veker uten nett. Det blir uvant.), så middag i kveld.

– Marthe

Zambezi River

I dag var vi på Zambezi River og Sunset Cruise. Her var det ein båt der all drikke var inkludert så mykje du ville og du fekk middag ombord. Det var og sjanse for å sjå litt dyr langs elvebredda, så då måtte eg vere med. Trengte å sjå nokre dyr for å komme i rette afrikamodus.

Båten vi reiste med.
Liknande båt vi reiste med. Glømte å ta bilde av den.
Advarsel!
Advarsel!
Masse andre båter på elva og. Store og små.
Masse andre båter på elva og. Store og små.
Til høgre når vi reiste på elva var nasjonalparken, så vi hadde sjanse å sjå elefanter, giraffar, zebra, viss vi var heldige. På venstre side kunne vi sjå flodheser og krokodiller om vi var heldige. Slik eg forstod det så var det tre  rundt øya til venstre som haldt den på plass, uten trea var det berre siv og den ville ikkje ha ligge stille.
Til høgre når vi reiste på elva var nasjonalparken, så vi hadde sjanse å sjå elefanter, giraffar, zebra, viss vi var heldige. På venstre side kunne vi sjå flodheser og krokodiller om vi var heldige. Slik eg forstod det så var det tre rundt øya til venstre som haldt den på plass, uten trea var det berre siv og den ville ikkje ha ligge stille.

Vi var heldige å fekk sjå litt dyr og, så det var eg veldig glad for! Vart ikkje akkurat noko blinkskot, men dette var ikkje zafari heller. Så får sjansen igjen. Kjekt å få sett dyra vertfall.

Såg fleire flodhestar, men dei dukka fort under. Såg likevel fleire av dei på turen.
Såg fleire flodhestar, men dei dukka fort under. Såg likevel fleire av dei på turen.
Giraff! Merklige dyr, men veldig pene. Var vel en fire-fem stykk trur eg.
Giraff! Merklige dyr, men veldig pene. Var vel en fire-fem stykk trur eg.
Krokodilla vi såg, godt gjømt.
Krokodilla vi såg, godt gjømt.
Bakenden på en elefant. Var to stykk vi såg, ein liten og ein stor. Dette var den store.
Bakenden på en elefant. Var to stykk vi såg, ein liten og ein stor. Dette var den store.

så begynte det å mørkne og vi skulle jo få sjå solnedgang, men det vart det ikkje…

Så kom stormen.
Vinden tok seg opp.
Mykje vind, gløra frå grillen for alle vega og plastposa for på elva. So vart det mørkt og båten hadde motvind og brukte sikkert vertfall dobbelt så lang tid inn som normalt.
Mykje vind, gløra frå grillen for alle vega og plastposa for på elva. So vart det mørkt og båten hadde motvind og brukte sikkert vertfall dobbelt så lang tid inn som normalt.

Eg er ikkje noko glad i vind, så synst ikkje det var så kjekt. Den gav seg heldigvis litt etterkvart. Så vi kom i land.
I staden for solnedgang i horisonten var det heller lyn som lyste opp. Mange gongar! Så det var jo litt fint det og.

– Marthe

Hos skreddaren

Vart henta av nokre frå skulen og kjørt ned i sentrum for å handle stoff til sjukepleiaruniform og forkle. Deretter vart vi kjørt til skreddaren for å ta mål. Blir spennande å sjå resultatet. Får sydd to uniformar og eit forkle, og ei belte trur eg, men det er eg ikkje heilt sikker på.

Er ikkje alltid lett å forstå kvarandre, så først trudde vi at vi skulle kjøpe stoff i dag, og så ta buss i morgon i flere timar for å levere stoffet hos skreddar i ein anna by, men det var visst studentpass vi skulle hente i ein anna by i morgon (bussen går 06.00 i morgon tidleg, men dei frå skulen kjem og hentar oss, så slepp å stresse med lokalbuss. Får teste det ein anna gong). Så ein må berre henge med av å til å sjå kva som skjer, er ikkje alltid ein får svar på det ein spør om heller. Blir vertfall busstur i morgon, kjekt å sjå nye plassar.

Bilder frå besøket hos skreddaren:

Inngangen til skreddaren. Dei jobba i ende delen, og  budde i den andre.
Inngangen til skreddaren. Dei jobba i eine delen, og budde i den andre.
Stoffbitar
Stoffbitar
Plakatar som hang rundt i rommet med ulike modellar.
Plakatar som hang rundt i rommet med ulike modellar.
Ei som satt og sydde.
Ei som satt og sydde.
Singermaskiner her og.
Singermaskiner her og.
Måling på gang.
Måling på gang.
Dei var kjappe å måle synst eg.
Dei var kjappe å måle synst eg.
Dama som skreiv ned måla på alle sammen i boka.
Dama som skreiv ned måla på alle sammen i boka.
Speilet inne hos skreddaren.
Speilet inne hos skreddaren.
En spolar? Eller ei maskin av eit slag.
En spolar? Eller ei maskin av eit slag.
Mange fine kjolar. Hadde vore kjekt å fått sydd seg ein kjole her.
Mange fine kjolar. Hadde vore kjekt å fått sydd seg ein kjole her.
Litt av huset som dei jobbar og bur i.
Litt av huset som dei jobbar og bur i.
Ein kul buss som stod utanfor huset.
Ein kul buss som stod utanfor huset.

No skal vi snart ned på fotballbana for der er det volleyball i dag, og så er det grilling etterpå. Halve gjengen har alt fore ned for å vere med å spele. So kjem resten av oss etter. Blir nok ein tidleg kveld sidan vi reiser kl. 06.00 i morgon.

– Marthe

African sunset og Victoria Falls

Nydelig solnedgang utafor huset vårt i gårkveld, blir nok ikkje den siste.

Vakkert!
Vakkert!
Trur det er svanar eller liknande som fly forbi. Vertfall veldig fint.
Trur det er svanar eller liknande som fly forbi. Vertfall veldig fint.

Var i gårkveld på spontantur til Victoria Falls. Når det er fullmåne, dagen før og etter også, så er det så sterkt lys frå månen at den gir regnboge i fossen. Men skjer visst berre seks gongar i året. Veldig kult å sjå.Vart ganske blaut, men det var verdt det. Gler meg til å reise dit på dagtid ein dag.

Skulle egentlig legge ut i går, men internett forsvant. Det skjer i blant. Vatnet forsvinn også, og strømmen går med jamna.