Tau og Alex

På tide å vise fram hjerteknuserane, Tau og Alex, dei to utrulig flotte og fantastisk kule løvebrødrene. Dei er begge født på Felidae, men ettersom dei ikkje var født av alfahoa kunne dei ikkje bli i flokken. I tillegg har Tau og Alex ein medfødt sjukdom som går på beina deira og gjer at dei har vanskar med å gå. Dette har blitt mykje bedre og ein ser det ikkje så godt lenger. Alex har i tillegg panikkanfall og får daglig medisin for dette. Han hadde anfall ein gang under dei tre veken eg var på senteret. Eg såg ikkje anfallet, men det hadde vore interessant å sett korleis det føregjekk. Det som brukar å skje med han er at han på ein måte stivnar til, og så låser kjeven hans seg og han får vanskar med å puste. Han har heldigvis hatt ferre og ferre annfall, så det er flott.

Continue reading «Tau og Alex»

Mwandi

Då var vi tilbake frå eit kjempefint opphald i Mwandi, trist å reise derfrå. Ei veke var for lite.

Vi vart henta av skulebussen her som tok oss til Mwandi, vegen dit var veldig humpete så vart slalomkjøring mellom, men vi kom trygt fram. Det var litt trøbbel med bolig, så det var usikkert om vi fekk reise til Mwandi, men det ordna seg og vi kom dit og dei viste visst ikkje at vi var tolv. Då da var det litt telefonar, men det ordna deg. Vi vart del opp i to og halvparten (der i blant meg) hoppa av i huset som vart ringt til då vi kom. Det var eit kjepefint hus, og vi var veldig fornøgde meg boligen. Dama som eigde det var kjempe hyggelig og ordna for oss. Vi sov der i tre netter. Mwandi ligg ved elva, og huset hadde ein vinterhage med netting, så vi kunne sitte ute der på kveldane og spele kort og sleppe mygg. Kjempe kjekt. Vi var ein gjeng som laga Nshima middag ein dag, handla inn til middagen på markedet, og spurte etter grønnsaker på Lozi/Losi. Vi lærte kva vi skulle sei av ein som jobba på MCH klinikken som eg var på første dagen. Var stille på klinikken etter lunch, så då vart det språkkurs. Vi hadde også fellesmiddag her ein dag, med tomatsuppe. Koselig.

Så torsdagen skulle vi då flytte til det eit anna hus. Som viste seg å vere eit palass! Her skulle vi bu med noken andre folk, var litt skeptiske til det først, men det var nokre kjempe hyggelege amerikanarar. Så vi savar dei allerede. Kjempe koselig å bu med dei. Var først to, så kom to til og så to til. Dei to siste vart vi ikkje så godt kjendt med, men dei fire første vart vi det. Vi måtte ned i det huset som dei andre i gruppa budde i for å lage mat, ettersom vi ikkje hadde samme leiga som dei som budde i storehuset så var ikkje kjøkken inkludet. Vi fekk låne mikro, vannkokar og fekk koke egg der da, så det gjekk fint. I går kveld var det fleire av oss som eigentleg berre hadde ete brød eller kjeks til middag, og når dei var ferdig å ete så kom to av dei og spurte om vi ville ha restane. Det var kjempegodt! og så snilt! Så då vart vi veldig glade. Dei passa godt på oss, hehe. I dag ville til og med eine dama ta frukostfata våre, sidan vi skulle reise og dei kom til å savne oss.

Praksis i Mwandi skulle egentlig vare i to veke, men av ein eller anna grunn så hadde det blitt kutta til ei veke og ein dag. Så vi fekk fem praksisdagar. Dei fleste i gruppa var med på outreach, der ein reiser ut i landsbyen og tek med seg klinikkane dit til dei som ikkje kan reise inn til sjukehuset. Dessverre fekk ikkje eg og ei til reise på dette. Vi skulle laurdagen, vi tre som skulle fare satt klare og venta og venta. Så spurte vi ein lege som var der om han visste noko, og så tok han eit par telefonar så kom outreach mannan og sa at det ikkje vart for dei hadde ikkje bil, men vi kunne komme igjen i dagen etter. Så søndag satt vi klare igjen, så kom bilen forbi, dei såg oss, pakerte ved eit hus litt bortanfor, så berre for dei. Så då reiste dei utan oss. Veldig kjipt. men men. Hadde ei veldig fin helg likevel da.

Så no kjem eit bilderas frå Mwandi:

Inne på en liten gård. Vi fekk omvisning av ei som jobbar på OVC, første dagen vi kom. Veldig kjekt. Foto, Tina.
Inne på en liten gård. Vi fekk omvisning av ei som jobbar på OVC, første dagen vi kom. Veldig kjekt.
Foto: Tina.
Høner.
Høner. Foto: Tina
Grisar.
Grisar. Foto: Tina
Eit hus i landsbyen.
Eit hus i landsbyen. Foto: Tina
Nokon har stråtak.
Nokon har stråtak. Foto: Tina
Nokon med
Nokon med «vanlig» tak. Foto: Tina
Veldig koselige tomter i Mwandi. Utrulig kjekt å gå gjennom. Møtte mange folk på vegen som vi hilste på, og mange unger.
Veldig koselige tomter i Mwandi. Utrulig kjekt å gå gjennom. Møtte mange folk på vegen som vi hilste på, og mange unger.                       Foto: Tina
Eit slags verksted/sagbruk.
Eit slags verksted/sagbruk.
MCH klinikken, her var det kontrollar for mor, barn under fem og family planning. Var her eg var første dagen. Tok målingar, og fekk vere med på kontroll på gravide. Kjenne kor babyen låg i magen, høre på hjertelyd og sjekke om hovudet hadde festa seg. Var vertfall tre stykk som fekk beskjeden
MCH klinikken, her var det kontrollar for mor, barn under fem og family planning. Var her eg var første dagen. Tok målingar, og fekk vere med på kontroll på gravide. Kjenne kor babyen låg i magen, høre på hjertelyd og sjekke om hovudet hadde festa seg. Var vertfall tre stykk som fekk beskjeden «baby can come any time». Det var jo litt kjekt da.
HIV klinikken. Her kallar dei det HIV, på sjukehuset i Livingstone var det meri tabu, og dei hadde ein
HIV klinikken. Her kallar dei det HIV, på sjukehuset i Livingstone var det meir tabu, og dei hadde ein «kodeord» for det. Var her andre dagen. Det var målingar (blodtrykk og vekt), samtale med sjukepleiar om plager dei hadde, og respet på nye medikament, så kom dei til meg som satt med booking boka og gav dei ny time.
Det nye sjukehuset dei driv og bygg. Trur det blir veldig bra.
Det nye sjukehuset dei driv å bygg. Trur det blir veldig bra.
Kapellet til sjukehuset, låg i andre enden av bygge til HIV klinikken. Var her to morgonar. Første gangen så var det ein sjukepleiar som haldt ein slags tale til oss (vi var tre som var der den dagen) og takk for at vi kom og håpa vi kom tilbake ein anna gong, så måtte vi reise oss og så klappa dei og sa noko på Lozi. Koselig. Begge gongane var det sang og preken. Dei er flinke å synge, til og med tostemt. Artig å ha vore med på. Ein dag seinare, eg var ikkje der då, så hadde dei og fått ein slags takketale. Koselig.
Kapellet til sjukehuset, låg i andre enden av bygge til HIV klinikken. Var her to morgonar. Første gangen så var det ein sjukepleiar som haldt ein slags tale til oss (vi var tre som var der den dagen) og takk for at vi kom og håpa vi kom tilbake ein anna gong, så måtte vi reise oss og så klappa dei og sa noko på Lozi/Losi. Koselig. Begge gongane var det sang og preken. Dei er flinke å synge, til og med tostemt. Artig å ha vore med på. Ein dag seinare, eg var ikkje der då, så hadde dei og fått ein slags takketale. Koselig.
OPD, out patient departmend. Her kjem alle utenfrå, for eventuell innleggelse eller berre legesjekk (sjukepleiarsjekk når legen ikkje er der). Her kom dei tidleg og venta i kø, så når det opna så kom dei md bøkene sine som vi stempla, tok vekt og temperatur av alle (ikkje blodtrykk for bateriet til apparatet var gått). Så satt dei seg i kø til lege, prøvetaking og uthenting av medisinar. Var her tredje og femte dagen. Kjekkast andre gongen, for då gjor eg litt meir. Tok måligar då dei kom, fekk ta ein malariatest (som var negativ, så det var kjekt for den pasienten, var mange positive. Etterkvart fekk vi beskjed om å ta malariprøve på alle som kom inn med over 38 i feber. Var ein del med feber). Var innom laboratoriet og fekk sett på litt prøvetakingar, CD4 (som dek tok på dei som har HIV), syfilis, malaria, graviditetstest.
OPD, out patient departmend. Her kjem alle utenfrå, for eventuell innleggelse eller berre legesjekk (sjukepleiarsjekk når legen ikkje er der). Her kom dei tidleg og venta i kø, så når det opna så kom dei med bøkene sine som vi stempla, tok vekt og temperatur av alle (ikkje blodtrykk for batteriet til apparatet var gått). Så satt dei seg i kø til lege, prøvetaking og uthenting av medisinar. Var her tredje og femte dagen. Kjekkast andre gongen, for då gjor eg litt meir. Tok måligar då dei kom, fekk ta ein malariatest (som var negativ, så det var kjekt for den pasienten, var mange positive. Etterkvart fekk vi beskjed om å ta malariprøve på alle som kom inn med over 38 i feber. Var ein del med feber). Var innom laboratoriet og fekk sett på litt prøvetakingar, CD4 (som dek tok på dei som har HIV), syfilis, malaria, graviditetstest.
Inne på OPD. Her vart det fort fult.
Inne på OPD. Her vart det fort fult.
Då vi gjekk til markedet ein dag så kom det ein flokk med ungar og tok oss i hande og kjekk sammen med oss bort til markedet. Ungane er veldig ivrige her, og veldig glad i å bli tatt bilde av! Så det er kjekt for oss.
Då vi gjekk til markedet ein dag så kom det ein flokk med ungar og tok oss i hande og kjekk sammen med oss bort til markedet. Ungane er veldig ivrige her, og veldig glad i å bli tatt bilde av! Så det er kjekt for oss.
Mykje kyr området.
Mykje kyr i området (desse stod rett ved der det var slakting).
Inne på markedet, butikkar i boder og butikkar i hus.
Inne på markedet, butikkar i boder og butikkar i hus.
Synst det er så dekorativt med desse nøttene dei sell. Koppane som visar dei ulike str. du kan kjøpe.
Synst det er så dekorativt med desse nøttene dei selle. Koppane som visar dei ulike str. du kan kjøpe.
Det ar tomatsesong, så det var litt dumt for meg som ville ha frukt. Fann ei banandame ein dag.
Det var tomatsesong, så det var litt dumt for meg som ville ha frukt. Fann banandama ein dag, så lite frukt på meg.
Hovudvegen i Mwandi.
Hovudvegen i Mwandi.
Kjempefin og stor grashoppe. Trudde det var ein sommarfugl når den flaug, men når den landa så hadde den visst lange bein.
Kjempefin og stor grashoppe. Trudde det var ein sommarfugl når den flaug, men når den landa så hadde den visst lange bein.
Mykje esel også. Fleire hadde sår på sidene etter trekking av kjerre. Såg ikkje godt ut...
Mykje esel også. Fleire hadde sår på sidene etter trekking av kjerre. Såg ikkje godt ut…
Slaktar rett ved der vi budde.
Slaktar rett ved der vi budde.
Området. Her var hønes, kyr, grisar og ein fiskedam.
Området. Her var hønes, kyr, grisar og ein fiskedam.
Her kan du kjøpe egg, 1 kwacha per egg (1 krone).
Her kan du kjøpe egg, 1 kwacha per egg (1 krone).
Delar opp kjøttet.
Delar opp kjøttet.
Veg og målar.
Veg og plasserar.
Alle hønene stirra på meg. Det var ikkje kyllingkjøtt å få kjøpt, for det var dårleg butikk. Det var egg det gjekk i.
Alle hønene stirra på meg. Det var ikkje kyllingkjøtt å få kjøpt, for det vart dårleg butikk. Det var egg det gjekk i.
Her var kyrne, lenger nede låg grisane og fiskedammen. Eg var ikkje der nede.
Her var kya, lenger nede låg grisane og fiskedammen. Eg var ikkje der nede.
Slakting på gang. Denne slaktaren var visst litt konkurranse for den som låg rett ved der vi budde. Det stinka å gå forbi her! Når vi gjekk forbi her med noken Mwandi unga som kom bort til oss, så gjekk alle å kneip for nasa.
Slakting på gang. Denne slaktaren var visst litt konkurranse for den som låg rett ved der vi budde. Det stinka å gå forbi her! Når vi gjekk forbi her med noken unga som kom bort til oss, så gjekk alle å kneip for nasa.
Var på føden fjerde dagen. Ingen fødslar dessverre.
Var på føden fjerde dagen. Ingen fødslar dessverre. Foto: Tina
Vi fekk gitt vekk litt babyklede då. Det var kjekt.
Vi fekk gitt vekk litt babyklede då. Det var kjekt. Foto: Tina
Vi fekk halde noken småttisar òg.
Vi fekk halde noken småttisar òg. Foto: Tina
Inngangen til føden var bakvegen, ettersom framsida var sperra på grunn av bygging av det nye sjukehuset.
Inngangen til føden var bakvegen, ettersom framsida var sperra på grunn av bygging av det nye sjukehuset. Foto: Tina
Inne på fødestua. Litt finare her enn i Livingstone synst eg.
Inne på fødestua. Finare her enn i Livingstone synst eg. Foto: Tina
Midt i sjukehusområdet.
Midt i sjukehusområdet. Foto: Tina
Så var vi på OVC, orphan vulnerable children. Det var eit slags SFO der ungane kom, her fekk dei og mat. Vi var der ved måltidet, feeding programe. Veldig bra tiltak.
Mandag etter lunch var vi på OVC, orphan vulnerable children. Det var eit slags SFO der ungane kom, her fekk dei og mat. Vi var der ved måltidet, feeding programe. Veldig bra tiltak.
Så var det ut å leike. Alle elska dei å bli tatt bilde av. Trur dei har blitt fotografert utallige gongar.
Så var det ut å leike. Alle elska dei å bli tatt bilde av. Trur dei har blitt fotografert utallige gongar.
Etterpå var det inn å teikne.
Etterpå var det inn å teikne.
Så gjekk vi til gamleheimen i Mwandi. Fire andre hadde fått omvisning der med ein vi budde med i storehuset. Hørtes så fint ut, så måtte dit sjølv. Fekk danse med cha cha dama. Ei gammal dame som likte å danse. Veldig kjekt å vere der.
Så gjekk vi til gamleheimen i Mwandi. Fire andre hadde fått omvisning der med ein vi budde med i storehuset. Hørtes så fint ut, så måtte dit sjølv. Fekk danse med chaka chaka dama. Ei gammal dame som likte å danse. Veldig kjekt å vere der.
Kjøkkenet. Var ei som var caregiver, ho laga mat til dei.
Kjøkkenet. Var ei som var caregiver, ho laga mat til dei.
Utsida.
Utsida.
Var og innom hos nokre damer som sydde vesker og laga smykker. Var fleire som kjøpte seg vekser her.
Var og innom hos nokre damer som sydde vesker og laga smykker. Var fleire som kjøpte seg vekser her.
Og som alltid, nyydelige solnedgangar. Mwandi var intent unntak.
Og som alltid, nyydelige solnedgangar. Mwandi var intent unntak.

Så det var det. Har mange fine bilder av ungane og dei eldre, men vil ikkje legge ut ansikt. Så det får dokke sjå når eg kjem heim. Litt må eg spare på til då. I morgon er det avslutning med læraren på skulen. Praksis er ferdig, bachelor er ferdig så no har vi ferie! Hurra!

Har nettopp komt tilbake frå middag ute, og der fekk eg sett Zebra! Det var kjempe kjekt, det har eg ikkje fått sett enda. I tillegg synst eg sjølv eg fekk ein bra prutepris på nokre skåler/salatbollar, har eg plass i kofferten spør du? eeeeh… nei.

Utrulig fine dyr altså.
Utrulig fine dyr altså.
Det var fire stykk som var der.
Det var fire stykk som var der.
Fornøgd!
Fornøgd!

– Marhe

Til Bovu Island på påsketur

(skulle leggast ut i går, men internett ville ikkje laste opp alle bildene, så då var det berre å vente)

Aaaah, Bovu!

Fem av oss reiste denne helga på påskeferie til Bovu Island. Ei øy litt utanfor Livingstone. Den er 1km lang og 250m brei. Så akkurat passe stor. Her skulle vi berre kose oss og slappe av, frå fredag til søndag. Ikkje tenke på noko som ikkje var kjekt (som for eksempel bacheloroppgåva som snart skal leverast, den for vi tenke på igjen i morgon).

Vi vart henta nede på Livingstone Backpackers av han som bur på øya. Vi satt bakpå bilen, ikkje akkurat trafikksikkert da, og sikkert ikkje så veldig lovlig heller (vertfall ikkje i Norge), men veldig kjekt! Turen tok ca. 1,5t. På vegen til øya så kjørte vi gjennom nasjonalparken. På vegen utover stod det plutselig ein giraff i grøftekanten og åt på eit tre. Det var kjekt! På vegen tilbake såg vi nokre apekattar eit stykke innover ein veg. Så da var det litt dyreliv og. Såg og ein knallgul fugl, skikkelig gul. På øya var der og apar, eg såg dei ikkje, men hørte dei. Tonje og Marianne såg dei. Marianne såg og ei kjempestor øgle, eg såg visst ein Mongoose. Den for som eit lyn forbi meg når eg gjekk langs eine stien på øya. Brett (eigaren) sa at når dei for eine vegar betydde det lykke og andre veken ulykke, men han hugsa ikkje kva veg som var kva. Så eg håpar han spreng over lykkevegen. Det var lenge sidan han hadde sett dyret, så då var det ekstra kjekt å sjå det! Elles var der blant anna masse masse masse maur, fluger, noko kvepsegreier, edderkoppar og ekle tusenbein. Tusenbeina tok eg ikkje bilde av for eg treng ikkje bilde for å hugse kor ekle dei var…

Så her er det bilder frå turen:

Vi bruke ca 1,5t til øya trur eg. Ca. 1t på denne vegen, og ca. 30 min på humpete skogs veg der vi fekk litt greiner i trynet i blant. En del av opplevelsen. Vi satt bak på bilen alle sammen. Var veldig kjekt.
Vi bruke ca 1,5t til øya trur eg. Ca. 1t på denne vegen, og ca. 30 min på humpete skogsveg der vi fekk litt greiner i trynet i blant. En del av opplevelsen. Vi satt bak på bilen alle sammen. Var veldig kjekt.
Vi blei frakta til øya i kano av tre. Veldig idyllisk og fint.
Vi blei frakta til øya i ein kano av tre. Veldig idyllisk og fint.
Så ankom vi øya, og kom rett inn til baren. Der vi fekk velkomstdrikke på
Så ankom vi øya, og kom rett inn til baren. Der vi fekk velkomstdrikke på «huset/øya».
Kjøkkenhagen bak kjøkkenet. Her dei dyrkar mat som dei brukar til måltida våre. Vi fekk frukost, lunch og middag.
Kjøkkenhagen bak kjøkkenet. Her dyrka dei litt av maten som dei brukte til måltida våre. Vi fekk frukost, lunch og middag.
Fint krokodillehaud på utstilling.
Fint krokodillehaud på utstilling. Den låg atmed vegen inn til «Fisherman’s huts», det er ei hytte som manglar ein vegg. Såg veldig fint ut å sove der.
Bålet som varma opp vatnet i springen og dusjane. Å dusje på øya var eigentleg noko av det deiligaste der. Sola som skin, og varmt deilig vatn.
Bålet som varma opp vatnet i springen og dusjane. Dusjane og do har bambusveggar, og steinar på golvet. Dusjane hadde ikkje tak, så der står du nesten i det fri. På do var der litt åpent under taket, så da kunne du sitte der å sjå på sjernene om kveldne viss du ville det.
Her er vegen inn til rommet mitt. Vart litt skeptisk når eg fann ut ag eg skulle sove i telt. Er ikkje så veldig friluftsmenneke, men det gjekk bra! Marianne snill som ho er fjerna først alle insekt i teltet, før ho gjekk over heile og teipa igjen alle hol. Så tusen takk! Var ein kløppar på å knerte maur med slippersen iløpet av turen og.
Her er vegen inn til rommet mitt. Vart litt skeptisk når eg fann ut ag eg skulle sove i telt. Er ikkje så veldig friluftsmenneke, men det gjekk bra! Marianne snill som ho er fjerna først alle insekt i teltet, før ho gjekk over heile og teipa igjen alle hol. Så tusen takk! Vart sjølv ein kløppar på å knerte maur med slippersen iløpet av turen. Fornøgd med det. Fint å sjå litt stjerner og månen gjennom lauva på treet mitt om kvelden. Var greit å bu i teltet når eg først var kome inn.
Slik var det nokon ankom hyttene dei sov i. Veldig misunnelig på at dei budde slik...
Slik var det nokon ankom hyttene dei sov i (berre motsatt veg for her tek eg bilde innover igjen) Veldig misunnelig på at dei budde slik,
... og fekk sovne og vakne til Zambezi River utanfor. Høyre lyden av flodhestar medan du sovnar.
og fekk sovne og vakne til Zambezi River utanfor. Høyrte på lyden av flodhest medan du sovna, og stjernehimmel utanfor.
Dersom eg skal tilbake vil eg sove i ei av hyttene.
Dersom eg skal tilbake vil eg sove i ei av hyttene, evt. Fisherman’s huts.
Der var eit par slik som dukka opp under middagstid for å snappe til seg ein matbit. Var litt skeptisk andre kvelden då der sett ein på kvar sida bak meg, og eg følte dei var nær ved å hoppe opp på tallerkenen min. Var like før. Hugsar ikkje kva dei heite.
Der var eit par slik som dukka opp under middagstid for å snappe til seg ein matbit. Var litt skeptisk andre kvelden då der sett ein på kvar sida bak meg, og eg følte dei var nær ved å hoppe opp på tallerkenen min. Var like før. Hugsar ikkje kva dei heite.
Var fire slike bokhyller i biblioteket. I biblioteket var det også måltida vart servert.
Var fire slike bokhyller i biblioteket. I biblioteket var det også måltida vart servert. Når dei som jobba på kjøkkenet ringte med kubjella så var maten klar.
Sitt i biblioteket og les bok. Dette var før eg sovna. Sov veldig godt der da.
Sitt i biblioteket og les bok. Dette var før eg sovna. Sov veldig godt der. Marianne sovna på den andre sofaen. Trøtt gjeng!
Vi var på
Vi var på «village walk» på laurdag (påskeafta). Vi for 20m over med kano og så var vi i landsbyen. Her vart vi vist rundt til kirka, skulen og området ellers. Ikkje så veldig stor landsby.
Ei høne som låg å verpa
Ei høne som låg å verpa
Inne i kirka. Kvinnen dreiv å la på ny gjørme på veggane og framme ved talarstolen. Skulle visst få besøk av ein eller annan viktig person om ikkje så lenge, så dei stelte den fint i stand. Det var gudstjeneste her dagen etter, ein del av gjestane på øya var med på den.
Inne i kirka. Kvinnen dreiv å la på ny gjørme på veggane. Skulle visst få besøk av ein eller annan viktig person om ikkje så lenge, så dei stelte den fint i stand. Det var gudstjeneste her dagen etter, ein del av gjestane på øya var med på den.
Geiter, kyr og (påske)kyllingar gjekk rundt.
Geiter, kyr, høner, haner og (påske)kyllingar gjekk rundt.
Tonje kuttar opp gresskarblad.
Så skulle vi lære å lage Zambisk mat. Her er Tonje som kuttar opp gresskarblad.
Inne i huset til høgre laga vi i stand til maten, som vi  kokte og stekte på bål. Ser at vi kan bli meir kreative enn pølse med brød når vi reiser på grilling heime vertfall. Kvinnen i landsbyen rullerte på å
Inne i huset til høgre laga vi i stand til maten, som vi kokte og stekte på bål. Ser at vi kan bli meir kreative enn pølse med brød når vi grillar heime vertfall. Kvinnen i landsbyen rullerte på å «lære» oss å lage mat. 20 stykk kvar før det var neste sin tur.
Var veldig kjekt å vere med å lage til.
Var veldig kjekt å vere med å lage til.
Resultatet: Det øverste var det eg  likte best. Hugsar ikkje kva det heiter, men er veldig valig her. Ser ut som ein lite agru på utsida, og som eit pastahjul på innsida. Ved sidan av var det gresskarblad saman med jordnøtter, lauk og tomat. Nederst noko som liknar på Eggplant, hugsar ikkje kva dei kalla det heller. Til høgre er nshima, som dei i Zambia et kvar dag. Har ete det tre gangar no. Etter dei første to var eg egentlig forsynt, men ved måltidet her var det veldig godt igjen. Så kanskje ho var ekstra flink.
Resultatet: Det øverste var det eg likte best. Hugsar ikkje kva det heiter, men er veldig vanlig her. Ser ut som ein lite agurk på utsida og som eit pastahjul på innsida. Ved sidan av var det gresskarblad saman med jordnøtter, lauk og tomat. Nederst noko som liknar på eggplant, hugsar ikkje kva dei kalla det. Til høgre er nshima, som dei i Zambia et kvar dag. Har ete det tre gangar no. Etter dei første to var eg egentlig forsynt, men ved måltidet her var det veldig godt igjen. Så kanskje ho var ekstra flink, eller så smakte det berre mykje betre fordi vi var med å lage til sjølve. Har faktisk lyst å lage nshima til middag sjølv no. Får sjå kva dei har på butikken av grønnsaker, om dei har det agurk-pastahjulet og diverse. I den grønne bollen vaska vi hender.
Veldig fornøgd med måltidet. Var kjempegodt!
Veldig fornøgd med måltidet. Var kjempegodt!
Når du et brukar du hendene. Du tek ein bil nshima og rullar lett i handa, så lagar du ei grop som du brukar for å ause oppi maten. Første gang eg åt det var det litt rart å ete med hendene, men du blir fort vandt til det. Så er eigentleg berre kjekt.
Når du et nshima brukar du hendene. Du tek ein bit nshima og rullar lett i handa, så lagar du ei grop med fingeren som du brukar for å ause oppi maten. Første gang eg åt det var det litt rart å ete med hendene, men du blir fort vandt til det. Så det er eigentleg berre kjekt.
Så var det tid på
Så var det  «sunset cruise» og denne gangen fekk vi faktisk sett solnedgangen! Til forskjell fra forrige gang da vi vart ståande midt på Zambezi River i storm og lyn, og kom ingen veg. Veldig glad for at det ikkje var på denne turen, ettersom vi reiste i kano.
Tre som vaks opp av vatneg.
Tre som vaks opp av vatnet.
Var veldig nydelig å sitte i ein kano å sjå på.
Var veldig nydelig å sitte i kano å sjå på solnedgangen.
...
Så gjekk den ned.
Så gjekk den ned.
På kvelden satt vi framfor bålet.
På kvelden satt vi framfor bålet.
Eg satt her store delar av dagen før vi reiste. Veldig fint å sitte. Høre og sjå på Zambezi River som fly forbi, sivet i vatnet som laga
Eg satt her store delar av dagen før vi reiste. Veldig fint å sitte. Høre og sjå på Zambezi River som flyt forbi, sivet i vatnet som laga «siv lydar», ein frosk som kvekka, ulike fuglar som syng sine sangar, ein fisk som hoppa.
Skikkelig nedtur å reise tilbake når du har det så deilig!

Sanden på øya var så herlig å gå på. Tok av med slipperane då eg kom, og brukte dei så lite som mogleg (mest brukt som maurkverkar i telet om kvelden). Den var heilt lys, silkemjuk og deilig. Kjente nesten ikkje at du gjekk på den.

Hatt ei fantastisk påskehelg. Deilig å slappe av før siste innspurt med bachelor og praksis igjen i morgon. To veker igjen i Livingstone no før vi reiser til Mwandi. Tida går alt for fort!

– Marthe

«Livet er ikke for amatørar» & «Som dagen er skal styrken vere»

På med uniformen og klar for første dag i praksis på mandagen.
På med uniformen og klar for første dag i praksis på mandagen.
Heile gjengen samla første dag. Bortsett fra ho som tok bildet.
Heile gjengen samla første dag. Bortsett fra ho som tok bildet. Vi går i «vanlige» sko, alle andre her nede går i små svarte ballerinasko.

Første veke i praksis er over, og det har vore utmattande, mest mentalt sett. Veka byrja på medisinsk, mannlig avdeling. Så vart det endringar i Time Table, så eigentleg skulle eg har vore på føden heile denne veka. Så vi fekk berre to dagar der, men valde å gå i dag også og (sjølv om vi eigentleg har fri på fredagar) slik av vi fekk tre dagar der vertfall.

Heilt ærlig så hugsar eg minimalt frå dei to dagane på medisin, for dei tre dagane på føden har gjort sånn inntrykk, på god og vondt. Så eg kan ikkje tenkje meg at dei andre avdelingane eg skal på kan gjere like stort inntrykk.

Eg har opplevd å få ta imot ein liten baby. Helt utrulig givande og eg var smilande og glad heile dagen. Tenk det da, å få moglegheita til å vere jordmor for en dag. Trengte litt hjelp for å få ut skuldrane til babyen, for eg ville ikkje akkurat dra babyen i hovudet, men så tok eg over igjen og var den første til å ønske jenta velkomme til verda. Helt utrulig opplevelse. Helt sjukt faktisk!

Så har eg dessverre opplevd at to babyar vi (vi tre som er på gruppe ilag i praksis) har blitt kjent med ikkje har overlevd. Den første babyen pusta dårleg, mykje skittent forstervatn i lungen som helsepersonell ikkje hadde fjerna ordentlig etter han kom etter keisersnitt. Så han låg lenge med det. Vi talte alt frå 15 sekund til 3 minutt mellom kvar gong han pusta, og når han først pusta var det berre eit gisp. Utrulig vondt. Følar mange ikkje bryr seg om pasientane. Både mor og barn. Heldigvis er der noko som er veldig flinke og faktisk gjer noko, baggar, gir kompresjonar, heng opp væske og prøver å gjere noko. Dessverre overlevde ikkje babyen natta… stakkars mora, vi var inne hos ho i dag. Ansiktet hennar glømmar eg aldri. Sit der i eit rom med mange mødre som har sine babyar rundt seg, og så har ho ingen. Var på alder med meg. Ho kunne nesten ikkje skrive. Hadde barnet overlevd er sjansen stor for at babyen hadde hatt hjerneskadar.

Vi vart og kjent med ei anna mor som skulle til keisersnitt, då der var komplikasjonar i graviditeten som gjort at ungen måtte tas ut. Denne babyen fekk aldri puste. Det var så vondt. Dei hadde prøvd å få liv i babyen, det gått over ti minutt og så tok han av seg handskane, og gjekk. Ein som var der (veit ikkje kva yrke alle her) sjukepleiar eller jordfar, skrudde av oksygentilførselen, skrudde av lyset på «senga» som babyen låg i, og skrudde av resten av «senga». Så låg babyen der i mørket og stillhet. Liten og bleik. Han pakka teppet rundt ungen, men en liten bleik fot hang fortsatt ut. Klarar ikkje få det bilete ut av hovudet. Så liten. Så fekk mora sjå barnet sitt og fekk beskjeden medan ho framleis ligg å blir sydd igjen. I tillegg etter dette så seier operasjonssjukpleiaren «I wish every day could be like this», ikkje veit eg kva ho sikta til (sikkert sjølve operasjonen, eller kirurgen eller eg veit ikkje kva), men eg skulle ikkje ønskje at alle dagar var som denne… Seinare ligg mora og skjelv av at ho frys aleine i gangen mellom operasjonssalen og sjukehusgange. Fattar det ikkje. Eg bad om å få eit teppe til ho, men fekk beskjed om å gå til avdelinga å hente sjukepleiar som kunne kome og ta ho med tilbake til avdelinga. Fekk gitt beskjed og dei to eg er på avdeling med gav eg beskjed om at måtte passe på at han kom etter, så gjekk eg tilbake til mora å prøvde å varme ho medan vi venta. Likte ikkje at ho låg der helt aleine og fraus.

I mitt rett element på veg inn til operasjonssalen. Iført jordmor
I mitt rette element på veg inn til operasjonssalen. Iført jordmor»omslagskjole» og flotte gummistøvla. Veldig kledelig. I går når vi var der tok eg «kjolen» på feil veg, så fekk beskjed om å gå å ta den på andre vegen. Ikkje lett å vite altså! I dag vart det rett på første forsøk.

Pasientmedfølelse er det mange som manglar synst eg. Blir så irritert av og til! Går det virkelig ann. Står og ler og skøyar og pratar over hovdet på pasientar som nettopp har mista barnet sitt, let dei ligge aleine, gir ikkje informasjon, kjeftar på kvinner som ligg med rier og gir beskjed om at viss dei ikkje samarbeidar (som var å flytte på føtene under ein undersøkelse fordi ho har smerter) får dei greie seg sjølv! … der er heldigvis mange flinke og flotte der og, men det er alltid det negavite som gir størst inntrykk, for det er så annleis enn vi er vand med. Dei kan umulig har etikkundervisnig her. I såfall veit dei ikkje kva det dreiar seg om.

Uff og uff..

Frå gledens dag på onsdag, så går det berre nedover.. men det er vel realiteten her. Dessverre.

Er glad for at eg har mange i huset, for då er der alltid nokon å snakke med. Letter litt på det, så får det berre bli eit par tårar. Så er eg så glad for at vi er tre ilag på avdelingane, da er der alltid noko som har opplev det same som du.

I helga skal vi vertfall finne på kjekke ting, for det er så få helger igjen i Livingstone! Så følg med, så blir det et litt kjekkare innlegg om litt. Opp tidlig, tidlig i morga for å vere klar til avreise 06.15. Satsar på å få sove lenger enn 0600 på søndag, for det har vore tidleg morgon kvar dag no. Men det går fint. Praksis er spennande og kjekt. Skal resten av vekene gå like fort, så vips er eg i Norge igjen. Ikkje klar for det enda.

Er kaldt her for tida.. frys faktisk! Sånn skal det ikkje vere i Afrika… savnar sola! Blir ikkje mykje brun av det her! Jaja. Eg har det veldig bra, så skal ikkje klage på litt regn, vind og overskya vær (men det bør bli betre snart synst eg).

– Marthe

Hos skreddaren

Vart henta av nokre frå skulen og kjørt ned i sentrum for å handle stoff til sjukepleiaruniform og forkle. Deretter vart vi kjørt til skreddaren for å ta mål. Blir spennande å sjå resultatet. Får sydd to uniformar og eit forkle, og ei belte trur eg, men det er eg ikkje heilt sikker på.

Er ikkje alltid lett å forstå kvarandre, så først trudde vi at vi skulle kjøpe stoff i dag, og så ta buss i morgon i flere timar for å levere stoffet hos skreddar i ein anna by, men det var visst studentpass vi skulle hente i ein anna by i morgon (bussen går 06.00 i morgon tidleg, men dei frå skulen kjem og hentar oss, så slepp å stresse med lokalbuss. Får teste det ein anna gong). Så ein må berre henge med av å til å sjå kva som skjer, er ikkje alltid ein får svar på det ein spør om heller. Blir vertfall busstur i morgon, kjekt å sjå nye plassar.

Bilder frå besøket hos skreddaren:

Inngangen til skreddaren. Dei jobba i ende delen, og  budde i den andre.
Inngangen til skreddaren. Dei jobba i eine delen, og budde i den andre.
Stoffbitar
Stoffbitar
Plakatar som hang rundt i rommet med ulike modellar.
Plakatar som hang rundt i rommet med ulike modellar.
Ei som satt og sydde.
Ei som satt og sydde.
Singermaskiner her og.
Singermaskiner her og.
Måling på gang.
Måling på gang.
Dei var kjappe å måle synst eg.
Dei var kjappe å måle synst eg.
Dama som skreiv ned måla på alle sammen i boka.
Dama som skreiv ned måla på alle sammen i boka.
Speilet inne hos skreddaren.
Speilet inne hos skreddaren.
En spolar? Eller ei maskin av eit slag.
En spolar? Eller ei maskin av eit slag.
Mange fine kjolar. Hadde vore kjekt å fått sydd seg ein kjole her.
Mange fine kjolar. Hadde vore kjekt å fått sydd seg ein kjole her.
Litt av huset som dei jobbar og bur i.
Litt av huset som dei jobbar og bur i.
Ein kul buss som stod utanfor huset.
Ein kul buss som stod utanfor huset.

No skal vi snart ned på fotballbana for der er det volleyball i dag, og så er det grilling etterpå. Halve gjengen har alt fore ned for å vere med å spele. So kjem resten av oss etter. Blir nok ein tidleg kveld sidan vi reiser kl. 06.00 i morgon.

– Marthe